Makaleler

HALİFELİĞİN KALDIRILMASI VE HANEDAN'IN SÜRGÜNÜ (3.3.2019) (TV 24)

Halifeliğin kaldırılarak Osmanlı Hanedanı'nın vatandan çıkarılmasının 95. yıl dönümü münasebetiyle kararın sebeplerini ve sonuçlarını irdelemek üzere 24 TV'de 3.3.2019 saat 22:15'te yayınlanan "An ve Zaman" programında Prof.Dr. Ekrem Buğra Ekinci ve Dr. İbrahim Pazan Koray Şerbetçi'nin konuklarıydı...



HALİFELİĞİN KALDIRILMASI VE HANEDAN'IN SÜRGÜNÜ (5.3.2019) (tvnet)

tvnet televizyonunda 05 03 2019 günü 17:00 bülteninde Cüneyt Özdemir'in 3 Mart 1924'te Halifeliğin kaldırılması ve Osmanlı Hanedanı'nın vatandan çıkarılması ile ilgili sorularını cevaplandırdım.



HANEDAN'IN SOY AĞACINI KAYDETMİŞ (25.2.2018 Yeni Şafak)

Tarihimizde soy ağacı kayıt altına alınmış birkaç aileden biri Osmanoğulları’dır. İstanbul Aydın Üniversitesi Öğretim Görevlisi Dr. İbrahim Pazan, aile üyeleriyle iletişimi koparmadan 20 yıla yakın bir süredir Hanedanın şeceresini tutuyor. Ailenin dünyanın farklı kıtalarına dağıldığını belirten Pazan, “Osmanlı Hanedanı Türkçe anlaşamıyor.” diyor.

İlker Nuri ÖZTÜRK

Soy ağacı erişimi, Osmanlı Devleti’nin son yüz yılına kadarki nüfus kayıtlarımızı gösteriyor. İstanbul Aydın Üniversitesi Öğretim Görevlisi Dr. İbrahim Pazan ise Osmanlı Hanedanı’nın günümüze kadar uzanan soy ağacı üzerine 20 yıldır çalışıyor. Geçtiğimiz günlerde 7’den 77’ye İstanbul’da toplanan Hanedan üyeleriyle bir araya gelen Pazan, Osmanlı mirası Hanedan üyelerinin soy ağacını anlattı.

* Geçtiğimiz günlerde açılan soy ağacı sistemi birkaç saatte çöktü. Bu ilgi hakkında ne söylemek istersiniz?

II. Meşrutiyet’in ilanından sonra Avrupa’da toprak kayıpları yaşandı. Ardından Balkan ve Birinci Dünya Savaşında pek çok cephedeki harp ve toprak kayıpları milletimizi maddi manevi yıkıma uğratmıştır. İnsanımız hayatta kalma mücadelesi vermiştir. Rahat zamanda yapılacak işlerden olan şecereyle ilgilenecek durumda olmamıştır. Ayrıca kaybedilen topraklardan Anadolu’ya hicret edenlerin kayıtları kaybolmuştur. Öğrenecekleri yaşlı üyeleri harplerde ve hicret sırasında ölmüşlerdir. Bir de üzerine harflerimiz değiştirilince mazi ile olan irtibat tamamen kopmuştur. Kökü olmayan, sanki uzaydan dünyaya inen bir topluluk gibi olmuşuz. Bu bakımdan dedesinin ismini bile bilmeyen insanımız çok. Ne işle meşgul olduklarını, nasıl bir insan olduklarını bilmesek bile dedelerimizin, ninelerimizin isimlerini olsun öğrenmek halkımıza büyük mutluluk vermektedir.

YER VE TARİHLER KİTAP DOLDURUR

* Osmanoğulları’nın güncel soy ağacını hazırlamaya nasıl karar verdiniz?

Osmanlı Devleti’nin tarih sahnesinden çekildiği 1922 yılına kadar Osmanlı Hanedanı üye ve mensuplarının doğum kayıtları düzenli tutuluyordu. Ancak bu tarihten ve özellikle de 1924’te Halifeliğin kaldırılarak Osmanlı Hanedan ailesinin vatandan çıkarılmasından sonra ailenin kayıtlarının tutulması ancak merhum Yılmaz Öztuna gibi tarihçilerin ve Şehzade Osman Selaheddin Efendi gibi aile üyelerinin eliyle olabilmiştir. Hem rahmetli Öztuna’yı hem de Selaheddin Efendi’yi 20 yıl önce tanıdım, fertleri bütün dünyaya dağılmış Hanedan ailesindeki doğum, ölüm, evlenme gibi değişiklikleri takip faaliyetlerinde birlikte çalıştım. Öztuna'nın 5 ciltlik Devletler ve Hanedanlar eseri vardır. Hayatta olduğu müddetçe Osmanlı Hanedanı'ndaki doğum ve ölümleri Ankara'daki evinde ziyaret ederek veya faksla kendisine bildirirdim. Kendisinin Osmanlı'ya çok büyük saygı ve sevgisi vardı. Bir keresinde telefonla konuşurken yakın zamanda Selaheddin Efendi'yi göreceğimi bildirince "Efendi hazretlerine selamlarımı ve arz-ı ubudiyyet ettiğimi söyleyiniz." demişti. 2012'de aniden vefat etti. Cenabı Hak rahmet eylesin.

* Soy ağacı bilgilerini nasıl ediniyorsunuz?

Bazı aile üyeleriyle yüz yüze yahut internet üzerinden haberleşiyorum. Ayrıca sadece şehzade, sultan, sultanzade ve hanımsultanlarla değil ailenin yakın uzak diğer bütün üyeleriyle irtibattayım. Yer ve tarih bilgileri de eklendiğinde bir kitabı dolduracak kadar geniş bir aileden söz ediyoruz.

* Ailenin şu anki durumu hakkında ne söylemek istersiniz?

1924 Martı’nda sürgün kapsamındaki şehzade unvanını taşıyan 35 kişiyle birlikte son padişah ve son halife dâhil Hanedan’ın toplam 37 erkek üyesi bulunuyordu. O günün şartlarında saltanat iddiasında bulunarak ülkede kurulan yeni rejim için tehlike doğuracağı düşünülen bu 37 kişinin sürgünü makul görülebilirdi. Ancak başka ülkelerin hanedanlarına uygulanandan farklı olarak bizdeki sürgünün kapsamı çok geniş tutuldu. Sultan denilen padişah ve şehzade kızları, bu sultanların sultanzade denilen erkek ve hanımsultan denilen kız çocukları, ayrıca buraya kadar sayılanlardan evli olanların zevç ve zevceleri ile birlikte kanunun saydığı kişi sayısı 155'i bulmaktaydı.

Şehzadeler 50 yıl, diğerleri 28 yıl vatana sokulmadılar. Evlenecekleri kişiler ve doğacak çocukları anında yasaklı listesine gireceğinden Türklerle evlenemediler. Bulundukları memleketlerdeki insanlarla evlendiler. Ana dilleri İngilizce, Fransızca, Almanca ve Arapça olan aile üyeleri çoğunluktadır. Düşünün ki şu anda annesi ve babasının annesi Alman olan şehzadeler vardır. Bu bakımdan bir araya geldiklerinde genelde Türkçenin dışında bir dille anlaşmaya çalışıyorlar. Ama devletimiz bu aileye sahip çıktıkça, vatanla irtibatlarının gittikçe artacağını ve sonraki nesillerinin Türkçeyi öğreneceğini umuyorum.

* Osmanoğulları’nın soy ağacında dikkat çekmek istediğiniz bir şey var mı?

Bugün şehzade, sultan, sultanzade ve hanımsultan gibi unvanların resmi bir geçerliliği yok. Sadece tarihsel anlamı var. Ben de aileyi Sultan Reşad ve Sultan Vahideddin Han zamanında yayınlanmış Hanedan Talimatnamelerinde belirtilen usullere uygun olarak takip ediyorum. Bu hususta aile hakkında geniş bilgisi olan Şehzade Osman Selaheddin Efendi ile birlikte çalışıyoruz. Özellikle basın camiasında pek bilinmeyen ve yanlışlıklar yapılan unvanlar konusunu şöyle açıklayalım: Şehzadeler ve sultanlar, günümüzdeki Osmanlı Hanedanı’nın âzâlarını yani üyelerini teşkil eder. Osmanoğulları’nın erkek üyesine, yani babası Osmanoğlu olana “şehzade”, kadın üyesine, yani babası Osmanoğlu olana “sultan” denir. Şehzade ve sultanın, padişah oğlu veya kızı olması şart değildir. Şehzadelerin de oğulları şehzade, kızları sultandır. 

Osmanoğulları'nda bugün 25 şehzade ve 13 sultan ile sultan çocukları olan 21 sultanzade ve 14 hanımsultan hayattadır. En yaşlı şehzade Dündar Efendi Hanedan Reisi, ikinci sıradaki Harun Efendi Hanedan 2. Reisidir.

Bu yazı, Yeni Şafak Gazetesi'nin 25 Şubat 2018 tarihli nüshasının Pazar ekinde yayınlanmıştır.


https://www.yenisafak.com/hayat/hanedan-soy-agacinikaydetmis-3163640

 

 

 

SÜRÜLDÜLER AMA BİTMEDİLER (10.3.2013 Türkiye)

İbrahim Pazan - İSTANBUL

Osmanoğulları için 89 sene önce sürgün kanununun çıktığı 3 Mart 1924 günü, son padişah Sultan Mehmed Vahideddin Han, son halife Abdülmecid Efendi ve şehzade unvanını taşıyan 35 kişiyle birlikte ailenin toplam 37 erkek üyesi bulunuyordu. Ancak başka ülkelerdekinden farklı olarak bizdeki sürgünün kapsamı çok geniş tutulmuştu. Sultan denilen padişah ve şehzade kızları (42 kişi), bu sultanların sultanzade denilen erkek (16 kişi) ve hanımsultan denilen kız çocukları (15 kişi), ayrıca buraya kadar sayılanların zevç (18 kişi) ve zevceleri (27 kişi) ile birlikte kanunun saydığı kişi sayısı 155'i bulmaktaydı. Aralarında Seniha Sultan gibi 72 yaşında pir-i fani olan da vardı, Melike Hanımsultan gibi annesinin kucağında 15 günlük bebek olan da. Ayrıca kanunen sürgüne gitmesi gerekmediği halde, çocuklarından ayrılamayan anneler, annelerinden ayrılamayan çocuklar, kızı ölmüş bulunduğu için torunlarıyla giden anneanneler, kalfa, ağa, mürebbiye, muallim gibi efendilerinden ayrılamayan ve bendegân denilen hizmetlilerle birlikte gerçek sürgün sayısı 250'yi geçiyordu.

 

“10 GÜN İÇİNDE TÜRKİYE'Yİ TERK EDİN”

Resmî adıyla “Hilâfetin ilgâ ve Hanedan-ı Osmanî'nin Türkiye Cumhuriyeti memaliki haricine çıkarılmasına dair 3 Mart 1340 (1924) tarih ve 431 numaralı kanun” 13 maddeyi ihtiva ediyordu. 3. maddede “İkinci maddede mezkûr kimseler işbu kanunun ilânı tarihinden itibaren azami on gün zarfında Türkiye Cumhuriyeti arazisini terke mecburdurlar” deniyordu. Ancak kanun kapsamına giren hanedan üyeleri ve mensuplarından, o sırada hasta yatağında yatmakta olan Sultan Beşinci Murad Han'ın kızı Fatma Sultan ile eşi ve üç çocuğu hariç hiçbirisi sözü edilen 10 günlük süreyi kullanamamışlardır. Kanun, 6 Mart 1924 tarihli Resmi Gazetede yayınlandığına göre vatanı terk için son gün 15 Mart olmalıydı. Hâlbuki Halife Abdülmecid Efendi, oğlu Ömer Faruk Efendi, kızı, zevceleri ve üç kişilik maiyeti, daha 4 Mart sabahı Dolmabahçe Sarayı'ndan alınarak otomobillerle Çatalca'ya getirilip Simplon Ekspresi'ne bindirildiler. Vatanı terk için şehzadelere 6 Mart'ın başladığı gece yarısına kadar 48 saat, sultanlara ve diğerlerine ise 1 hafta mühlet verilmişti. Dolayısıyla 10 Mart günü bittiğinde, o sırada zaten yurt dışında olanlar ile Fatma Sultan ve ailesi haricinde, kanunun saydığı kişilerin tamamı vatan topraklarını terk etmiş bulunmaktaydı.

 

LİSTEDE HANEDANDAN 37 ERKEK 

Hanedanın padişah sulbünden inen ve sürgün listesinde ismi bulunan 37 erkek üyesinden yedisi, kanunun çıktığı tarihte zaten yurt dışında bulunuyordu. Aslında sürgün en önce onlar için başlamıştı. Bunlardan İtalya'da bulunan Sultan Vahîdeddin ve oğlu Mehmed Ertuğrul Efendi zaten 18 Kasım 1922'den beri sürgündeydiler. Osman Ertuğrul Efendi ile babası Mehmed Burhaneddin Efendi ve ağabeyi Mehmed Fahreddin Efendi de o sırada Viyana'da idi. Abdürrahim Hayri Efendi Roma'da, Osman Fuad Efendi ise İsviçre'de idiler. Sultan Abdülmecid'in kızı ve son sadrazamlardan Damad Mehmed Ferid Paşa'nın zevcesi Mediha Sultan da, 1922 yılında eşiyle birlikte Fransa'ya gitmişti. 

 

Sürgüne giden 37 Osmanoğlundan 11'inin birlikte bulunduğu bir resim. Şehzadeler 1909 sonbaharında Ertuğrul Yatı'nda. Soldan sağa oturanlar; Şehzade Mehmed Seyfeddin, Abdülmecid, Mehmed Vahîdeddin, Mehmed Ziyaeddin, İbrahim Tevfik Efendiler. Ayaktakiler soldan sağa; Şehzade Mehmed Cemaleddin, Ömer Hilmi, Mahmud Necmeddin (sürgünden önce vefat etmiştir), Ahmed Nihad, Mehmed Abdülhalim, Osman Fuad ve Ömer Faruk Efendiler. 

 

1920 senesi sonları Mekteb-i Sultanî. Soldan sağa oturanlar; Şehzade Mehmed Nazım, Mehmed Nizameddin ve Mehmed Orhan Efendiler. Soldan sağa ayaktakiler; öğretmen, Şehzade Mehmed Abdülkerim Efendi, öğretmen, Şehzade Mehmed Şerefeddin Efendi, okul müdürü Salih Arif Bey, Şehzade Ali Vasıb Efendi, öğretmen, Şehzade Mehmed Âbid Efendi, öğretmen. 7 şehzade de sürgüne gitmiştir.

 

Sürgün, erkekler için 50 yıl sürdü

1924 yılında başlayan sürgün hayatı, kadınlar için 28, erkekler için 50 yıl devam etti. 23 Haziran 1952'de hanedanın kadın üyelerinin vatana dönmesine imkân veren kanun çıktığında, 1924'teki sürgün listesinde bulunan 42 sultandan 17'si, aradan geçen 28 yıl içinde vefat etmiş bulunuyordu. Diğerlerinin de bu izinden faydalanıp sürekli kalmak için vatana dönmesi son derece zordu.

 

Aradan yarım asır geçtikten sonra 15 Mayıs 1974'te hanedanın erkek üyeleri için de vatana giriş izni verildiği zaman 1924 Martında vatandan çıkarılan 37 erkek üyeden sadece 10'nu hayatta bulunuyordu. Artık yaşları ilerlemiş, çoğunun İstanbul'da ne arkadaşları, ne de akrabaları kalmıştı. Çoğu vatanı terk ederken birkaç sene sonra bu hatadan vazgeçileceği ve geri dönecekleri konusunda umut içindeydiler. Ama dünyanın dört bir yanına öyle bir savruldular, hayat değirmeninin taşları arasında, bitmek bilmeyen uzun seneler boyunca öyle bir öğütüldüler ki hâlâ varlıklarını sürdürebilmeleri başka bir aile için kanaatime göre imkânsızdı.

 

89 sene önce tren ve gemilerle vatanı terke etmeye mecbur bırakılan 250 kişiden sadece bir kişi hayattadır. O da şu anda Beyrut'ta yaşayan 1918 doğumlu Bilun Hanımsultan olup Sultan Abdülmecid Han'ın torunu Fatma Zehra Sultan'ın kızıdır.

 

Bugün hayatta olan 25 şehzadeden sadece biri Azizî olup diğerleri Mecidî'dir. Mecidî olanların 2'si, Sultan Abdülmecid Han'ın padişah olmayan oğlu Mehmed Burhaneddin Efendi'nin torunlarıdır. Diğerlerinin 6'sı Muradî, 9'u Hamidî ve 7'si Reşadî'dir. 25 şehzadeden 3'ü 1974'de sürgünün kaldırılmasından sonra İstanbul'da doğmuştur. Diğerlerinin 13'ü sürgün devam ederken, 9'u da sürgünün kaldırılmasından sonra yurt dışında, ABD, Almanya, Fransa, İngiltere, Avusturya, Suriye, Mısır ve Lübnan'da doğmuştur. Aralarında en yaşlı olanı, 23 Haziran 1924 Paris doğumlu Osman Bayezid Efendi olup hanedan reisidir. Sultan Abdülmecid Han'ın padişah olmayan oğlu Mehmed Burhaneddin Efendi'nin oğlu İbrahim Tevfik Efendi'nin oğludur ve Sultan Osman Gazi'nin 22. kuşaktan torunudur. En genç şehzade olan, 6 Haziran 2012 Londra doğumlu Ziya Reşad Efendi ise Sultan Osman Gazi'nin 25. kuşaktan torunudur.

 

Hayattaki 15 sultandan 1'i Sultan Beşinci Murad; 8'i Sultan İkinci Abdülhamid; 2'si Sultan Mehmed Reşad Han; 2'si Sultan Abdülmecid Han'ın padişah olmayan oğlu Mehmed Burhaneddin Efendi ve 2'si Sultan Abdülaziz Han soyundandır. En yaşlı sultan olan Safvet Neslişah Sultan, 25 Aralık 1925 Budapeşte doğumludur. İstanbul'da ikamet eden Sultan'ın babası, Sultan İkinci Abdülhamid Han'ın oğullarından Mehmed Abdülkadir Efendi'dir. Bir Osmanlı padişahının ikinci kuşak torunu olan hayattaki tek kişidir.

 

Osmanlı hanedan ailesine mensup hayattaki 40 şehzade ve sultan dışında, sultan çocuğu 21 sultanzade ve 13 hanımsultan ile bunların çocuk ve torunları olan 230 civarında aile üyesi ile birlikte Sultan İkinci Mahmud Han'ın neslinden olan hayattaki kişi sayısı 300'ü bulmaktadır. Bunlardan bir kısmı aynı zamanda Mısır, Ürdün, Haydarabad ve Kotwara hanedanlarına mensuptur.

 

Hayattaki şehzade ve sultanlardan sadece Harun Efendi ile 3 çocuğu ve büyük oğlundan 5, küçük oğlundan olan 1 torununun yanı sıra Safvet Neslişah Sultan İstanbul'da yaşamaktadır. Osman Selaheddin Efendi de zaman zaman İstanbul'a gelmekte ve Beylerbeyi'ndeki evinde kalmaktadır. Diğerlerinin tamamı, yurt dışında çeşitli ülkelerde ikamet etmektedir. 

 

 

Bu yazı, Türkiye Gazetesi'nin 10 Mart 2013 tarihli nüshasında yayınlanmıştır.

HANEDAN NEREDE ÖLDÜ NEREYE GÖMÜLDÜ? (18.12.2014 Türkiye)

Hazırlayan: Dr. İbrahim Pazan


Osmanoğulları için 90 sene önce sürgün kanununun çıktığı 3 Mart 1924 günü, son padişah Sultan Mehmed Vahideddin Han, son halife Abdülmecid Efendi ve şehzade unvanını taşıyan 35 kişiyle birlikte ailenin toplam 37 erkek üyesi bulunuyordu. Padişah ve şehzade kızları olan ve “sultan” denilen kadın üyelerin sayısı ise 42 idi. Bu 79 kişinin tamamı İstanbul’da doğmuştu. Şu anda bunların hiçbiri yaşamıyor. 50 yıllık sürgün sırasında 16 şehzade ve 14 sultan dünyaya geldi. Bunlardan 3 şehzade ve 7 sultan vefat etti. Sürgünün bittiği 1974 yılından bu yana geçen 40 yıl içinde de 13 şehzade ve 5 sultan doğdu. Bunlardan 1 şehzade vefat etti. Osmanlı Hanedan Ailesi’nden bugün 25 şehzade ve 12 sultan hayattadır. Geçen hafta üzücü bir haberle sarsıldık. 1994’te Nice’te vefat eden Şehzade Mehmed Orhan Efendi’nin mezarının ilgisizlik nedeniyle boşaltılıp kemiklerinin Nice Mezarlığı’ndaki toplu mezar diyebileceğimiz bir kemik çukuruna atıldığını yüreğimiz yanarak öğrendik.

 

Böyle müessif bir olayla bir daha karşılaşmamak adına, Osmanlı Hanedan Ailesi’nin sürgüne gönderilen 37, sürgün sırasında doğan 3, sürgünden sonra doğan 1 olmak üzere bugün artık hayatta olmayan 41 erkek üyesinin; yine sürgüne gönderilen 42, sürgün sırasında doğan 7 olmak üzere vefat etmiş toplam 49 kadın üyesinin mezarlarının nerelerde bulunduğunu aşağıdaki listede veriyoruz.

 

1924’ten sonra vefat eden padişah, halife ve şehzadeler:

 

1. Sultan Mehmed Vahideddin Han (1861-1926) İtalya’nın San Remo şehrinde vefat etti. Vefatından 48 gün sonra Şam’daki Sultan Selim Camii haziresindeki Hanedan Kabristanı’na defnedildi.

2. Halife Abdülmecid Efendi (1868-1944) Paris’te vefat etti. Kızının 10 sene boyunca cenazesini İstanbul'a defnettirmek için verdiği mücadele netice vermedi. Nihayet 1954'te Medine’ye götürülerek Baki Kabristanı’na defnedildi.

3. Mehmed Selim Efendi (1870-1937) Beyrut’un 16 km kuzeyindeki Cünye kasabasında vefat etti. Kabri Şam’daki Sultan Selim Camii Hanedan Kabristanı’ndadır.

4. Mehmed Ziyaeddin Efendi (1873-1938) İskenderiye’de veremden vefat etti. Buradaki Ömer Tosun Paşa Türbesi’ne defnedildi. Bu türbenin 1950’deki yol inşaatında istimlak edilerek yıkılması üzerine kemikleri Kahire’deki Abbasiye Kabristanı’na nakledildi. Burada 3 sene bekledikten sonra 1953’te Hıdiv Mehmed Tevfik Paşa Türbesi’ne defnedildi.

5. Mehmed Seyfeddin Efendi (1874-1927) Nice’te vefat etti. Cenazesi Şam’a götürülerek Sultan Selim Camii Hanedan Kabristanı’na defnedildi.

6. İbrahim Tevfik Efendi (1874-1931) Nice’te vefat etti. Orada defnedildi.

7. Mehmed Abdülkadir Efendi (1878-1944) İkinci Dünya Harbi günlerinde bir hava hücumu sırasında Sofya’da vefat etti. Kabri Sofya’dadır.

8. Ahmed Nuri Efendi (1878-1944) Nice’te vefat etti. Yaygın rivayete göre bir parkta ölü bulunmuştur. Cenazesi Şam’a götürülerek Sultan Selim Camii Hanedan Kabristanı’na defnedildi.

9. Ahmed Nihad Efendi (1883-1954) Beyrut’ta vefat etti. Cenazesi Şam’a götürülerek Sultan Selim Camii Hanedan Kabristanı’na defnedildi.

10. Mehmed Burhaneddin Efendi (1885-1949) New York’ta vefat etti. Cenazesi gemiyle İstanbul’a getirildi. Türkiye’ye kabul edilmemesi üzerine Beyrut limanı üzerinden Şam’a götürüldü. Kabri buradaki Sultan Selim Camii Hanedan Kabristanı’ndadır.

11. Ömer Hilmi Efendi (1886-1935) İskenderiye’de vefat ederek buradaki Ömer Tosun Paşa Türbesi’ne defnedildi. Daha sonra türbenin istimlak edilerek yıkılması üzerine kemikleri 1953’te Kahire’deki Hıdiv Abbas Hilmi Paşa (Hıdiv Mehmed Tevfik Paşa) Türbesi’ne nakledildi.

12. Mehmed Cemaleddin Efendi (1890-1946) Beyrut’ta vefat etti. Orada defnedildi.

13. Abdürrahim Hayri Efendi (1894-1952) Yılbaşı gecesi Paris’te bir otel odasında uyku ilacı içerek intihar etti. Orada Bobigny Müslüman Mezarlığı’na, annesi Peyveste Hanımefendi'nin yanına defnedildi.

14. Mehmed Abdülhalim Efendi (1894-1926) Paris’te sirozdan vefat etti. Cenazesi Şam’a götürülerek Sultan Selim Camii Hanedan Kabristanı’na defnedildi.

15. Osman Fuad Efendi (1895-1973) Nice’te vefat etti. Vasiyeti üzerine 5 gün sonra Paris'teki Bobigny Müslüman Mezarlığı’na defnedildi.

16. Ömer Faruk Efendi (1898-1969) Kahire’de vefat edip orada defnedildi. 1977’de kemikleri Mahmud Namık Efendi’ninkilerle birlikte Çemberlitaş’taki Sultan İkinci Mahmud Han Türbesi’ne nakledildi.

17. Ahmed Nureddin Efendi (1901-1944) Paris’te zatülcenpten öldü. Orada Bobigny Müslüman Mezarlığı’na defnedildi.

18. Mehmed Abdülaziz Efendi (1901-1977) Nice’te vefat etti. Nice’teki Doğu Yakası Mezarlığı’na defnedildi.

19. Mahmud Şevket Efendi (1903-1973) 50 yıllık sürgünün bitmesine bir yıl kala Fransa’nın Bagnols-sur-Cèze kasabasında vefat etti. Orada defnedildi.

20. Ali Vasıb Efendi (1903-1983) İskenderiye’de vefat etti. Orada defnedildi. Kemikleri oğlu Osman Selaheddin Efendi tarafından İstanbul’a getirilerek 15 Mayıs 2007 günü Eyüp Sultan Camii’nde kılınan namazın ardından Sultan Mehmed Reşad Han Türbesi haziresine defnedildi.

21. Mehmed Şerefeddin Efendi (1904-1966) Beyrut’ta vefat etti. Cenazesi Şam’a götürülerek Sultan Selim Camii Hanedan Kabristanı’na defnedildi.

22. Ahmed Tevhid Efendi (1904-1966) Beyrut’ta vefat etti. Orada defnedildi.

23. Mehmed Abid Efendi (1905-1973) Beyrut’ta vefat etti. Cenazesi Şam’a götürülerek Sultan Selim Camii Hanedan Kabristanı’na defnedildi.

24. Mehmed Abdülkerim Efendi (1906-1935) New York’ta bir otel odasında Rus ajanları tarafından tabancayla öldürüldü. New York’ta Mount Olivet Mezarlığı’na defnedildi. Kabir yeri tam olarak belli değildir.

25. Mehmed Nizameddin Efendi (1909-1933) İsviçre’nin Locarno şehrinde veremden vefat etti. Kahire’ye defnedildi. 1967’de kemikleri Çemberlitaş’taki Sultan İkinci Mahmud Han Türbesi’ne nakledildi.

26. Mehmed Orhan Efendi (1909-1994) Nice’te vefat etti. Nice’teki Doğu Yakası Mezarlığı’na defnedildi. 2010’da Nice Belediyesi, mezar yeri kullanma ruhsatı bedelinin yıllarca ödenmemesi ve ailesine ulaşılamamasını gerekçe göstererek kemiklerini 11. adadaki mezarından çıkarıp aynı mezarlıktaki 3 numaralı kemik çukuruna (ossuaire) attı.

27. Mehmed Nazım Efendi (1910-1984) 50 yıllık sürgün bittikten sonra İstanbul’da vefat etme mutluluğuna erişen iki şehzadeden biridir. Dedesi Sultan Mehmed Reşad Han’ın Eyüp’teki türbesinin haziresine defnedildi.

28. Mehmed Fahreddin Efendi (1911-1968) New York’ta vefat etti. Orada Ferncliff Mezarlığı’na defnedildi.

29. Osman Ertuğrul Efendi (1912-2009) Sürgünün bitmesinden sonra da New York’ta yaşamaya devam etmesine rağmen İstanbul’a bulunduğu bir sırada vefat etti. Dedesi Sultan İkinci Abdülhamid Han’ın Çemberlitaş’taki türbesinin haziresine defnedildi.

30. Mehmed Ertuğrul Efendi (1912-1944) Kahire’de menenjitten vefat etti. Abbasiye Kabristanı’na defnedildi. 1950’de Hıdiv Mehmed Tevfik Paşa Türbesi’ne nakledildi.

31. Ömer Fevzi Efendi (1912-1986) Amman’da vefat etti. Cenazesi İstanbul’a getirilerek dedesi Sultan Mehmed Reşad Han’ın Eyüp’teki türbesinin haziresine defnedildi.

32. Mahmud Namık Efendi (1914-1963) Nasır idaresince 5 yıl 4 ay hapsedildi. Bir gün beyin kanaması geçirerek felç oldu. 3 gün sonra da vefat etti. Cenaze namazı hapishanede kılındı. Kahire'de defnedildi. 1977’de kemikleri Çemberlitaş’taki Sultan İkinci Mahmud Han Türbesi’ne nakledildi.

33. Necib Ertuğrul Efendi (1914-1994) Viyana’da vefat etti. Orada defnedildi.

34. Mahmud Hüsameddin Efendi (1916-1966) Beyrut’ta Fransız idaresi sırasında bir Fransız askerinin başına vurması sonucu malul hale geldi. Beyrut’ta vefat ederek orada defnedildi.

35. Alâeddin Efendi (1917-1999) Sofya’da vefat etti. Orada defnedildi.

36. Süleyman Sadeddin Efendi (1917-1985) Ticaret için gittiği Riyad’da vefat etti. Orada defnedildi.

37- Burhaneddin Cem Efendi (1920-2008) New York’ta vefat etti. Orada defnedildi.

38. Cengiz Efendi (1925-1950) Komünistlerin suikastı sonucu Paris’te öldürüldü. Paris’te Bobigny Müslüman Mezarlığı’na defnedildi.

39. Osman Efendi (1925-1934) Budapeşte’de vefat etti. Orada Gül Baba Türbesi haziresine defnedildi.

40. Hasan Orhan Efendi (1946-2010) Kahire’de kanserden vefat edip orada defnedildi.

41. Nihad Reşad Efendi (1978-1978) 3 aylıkken Londra’nın batısında Marlow’da vefat edip Woking’de Brookwood Mezarlığı’na defnedildi.

 

1924’ten sonra vefat eden sultanlar:

 

1. Seniha Sultan (1852-1931) Nice’te vefat etti. Cenazesi Şam’a götürülerek Sultan Selim Camii Hanedan Kabristanı’na defnedildi.

2. Mediha Sultan (1856-1928) Fransa’nın Menton şehrinde vefat etti. Nice’te defnedildi.

3. Fatma Saliha Sultan (1862-1941) Kahire’de vefat etti. Orada Hıdiv Mehmed Tevfik Paşa Türbesi’ne defnedildi.

4. Nazime Sultan (1866-1947) Beyrut’un Cünye kasabasında vefat etti. Kabri Şam’daki Sultan Selim Camii Hanedan Kabristanı’ndadır.

5. Hadice Sultan (1870-1938) Beyrut’ta nüzül inerek vefat etti. Kabri Şam’daki Sultan Selim Camii Hanedan Kabristanı’ndadır.

6. Zekiye Sultan (1872-1950) 1952’de kadınlar için çıkan izne dahi yetişemeden Fransa’nın İspanya sınırına yakın Pau kasabasında bir otel odasında vefat etti. Bir İstanbul Ermenisi olan otel sahibi, Sultan ve eşi Plevne kahramanı Gazi Osman Paşa’nın oğlu Ali Nureddin Paşa’dan vefatlarına kadar ücret almadı. Paşa da Sultan’dan 2 yıl sonra 85 yaşında vefat etti. Her ikisinin de Pau’daki kabir yeri belli değildir.

7. Fehime Sultan (1875-1929) Nice’te vefat etti. Cenazesi Şam’a götürülerek Sultan Selim Camii Hanedan Kabristanı’na defnedildi.

8. Fatma Naime Sultan (1876-1945) Tiran’da vefat etti. Orada defnedildi.

9. Fatma Sultan (1879-1932) Sofya’da vefat etti. Kabri Sofya’da Orlandovtsi Merkez Mezarlığı'ndadır.

10. Münire Sultan (1880-1939) Nice’te vefat etti. Orada defnedildi.

11. Behiye Sultan (1881-1948) Kahire’de vefat etti. Orada Abdülhalim Paşa Türbesi’ne defnedildi.

12. Naile Sultan (1884-1957) İstanbul’da vefat etti. Yahya Efendi Dergâhı haziresine defnedildi.

13. Rukiye Sultan (1885-1971) İstanbul’da vefat etti. Zincirlikuyu Mezarlığı’na defnedildi.

14. Ayşe Hamide Sultan (1886-1960) İstanbul’da vefat etti. Yahya Efendi Dergâhı Şehzade Kemaleddin Efendi Türbesi haziresine defnedildi.

15. Şadiye Sultan (1886-1977) İstanbul’da vefat etti. Çemberlitaş’taki Sultan İkinci Mahmud Han Türbesi’ne defnedildi.

16. Adile Sultan (1887-1973) Paris’te vefat etti. Orada Bobigny Müslüman Mezarlığı’na defnedildi..

17. Emine Nemika Sultan (1888-1969) İstanbul’da vefat etti. Yahya Efendi Dergâhı haziresine defnedildi.

18. Refia Sultan (1891-1938) Beyrut’ta vefat etti. Cenazesi Şam’a götürülerek Sultan Selim Camii Hanedan Kabristanı’na defnedildi.

19. Emine Atiye Sultan (1891-1978) İstanbul’da vefat etti. Çemberlitaş’taki Sultan İkinci Mahmud Han Türbesi haziresine defnedildi.

20. Fatma Ulviye Sultan (1892-1967) İzmir’de vefat etti. Çengelköy Mezarlığı’na defnedildi.

21. Rukiye Sabiha Sultan (1894-1971) 1952’deki izinden sonra genellikle İstanbul’da yaşadı ve burada vefat etti. Rumelihisarı’ndaki Aşiyan Mezarlığı’na defnedildi.

22. Arife Kadriye Sultan (1895-1933) Nice’te vefat etti. Orada defnedildi.

23. Fatma Zehra Sultan (1895-1965) İstanbul’da vefat etti. Çemberlitaş’taki Sultan İkinci Mahmud Han Türbesi’ne defnedildi.

24. Emine Naciye Sultan (1896-1957) İstanbul’da vefat etti. Yahya Efendi Dergâhı Şehzade Kemaleddin Efendi Türbesi'nde babası Şeehzade Selim Süleyman Efendi'nin kabrine defnedildi.

25. Behiye Sultan (1900-1950) İskenderiye’de vefat etti. Kahire’de Hıdiv Mehmed Tevfik Paşa Türbesi’ne defnedildi.

26. Fatma Gevheri Sultan (1904-1980) İstanbul’da vefat etti. Çemberlitaş’taki Sultan İkinci Mahmud Han Türbesi haziresine defnedildi.

27. Hadice Şükriye Sultan (1906-1972) Kahire’de vefat etti. Çemberlitaş’taki Sultan İkinci Mahmud Han Türbesi’nde babası Yusuf İzzeddin Efendi'nin kabrine defnedildi.

28. Rukiye Sultan (1906-1927) Budapeşte’de vefat ederek oradaki Gül Baba Türbesi haziresine defnedildi.

29. Hayriye Sultan (1908-1943) Beyrut’ta vefat etti. Kahire’de Abbasiye Kabristanı’na defnedildi. 1950’de Hıdiv Tevfik Türbesi’ne nakledildi.

30. Lütfiye Sultan (1910-1997) Riyad’da vefat etti. Cenazesi İstanbul’a getirilerek dedesi Sultan Mehmed Reşad Han’ın Eyüp’teki türbesinin haziresine defnedildi.

31. Emine Mukbile Sultan (1911-1995) 1952'deki izinden sonra zaman zaman İskenderiye'den İstanbul'a gelir birkaç ay kalırdı. Eşi Ali Vasıb Efendi’nin 1983’te vefatından sonra da İskenderiye’de ikamete devam etti. İstanbul'da bulunduğu sırada hastalanıp vefat etti. Dedesi Sultan Mehmed Reşad Han’ın Eyüp'teki türbesinin haziresine defnedildi.

32. Rebia Nilüfer Sultan (1912-1997) New York’ta vefat etti. Orada defnedildi.

33. Hadice Dürrüşehvar Sultan (1914-2006) Londra’da vefat etti. Woking’de Brookwood Mezarlığı’na defnedildi.

34. Mihriban Mihrişah Sultan (1916-1987) İstanbul’da vefat etti. Sultan İkinci Mahmud Han Türbesi haziresine defnedildi.

35. Ayşe Masume Fethiye Sultan (1916-1944) Kahire’de vefat etti. Orada defnedildi.

36. Mihrişah Selçuk Sultan (1920-1980) Monaco’da vefat etti. Kahire’de defnedildi.

37. Fatma Samire Sultan (1920-2000) New York’ta vefat etti. Orada defnedildi.

38. Fatma Neslişah Sultan (1921-2012) İstanbul’da vefat etti. Rumelihisarı’ndaki Aşiyan Mezarlığı’nda annesi Rukiye Sabiha Sultan’ın yanına defnedildi.

39. Mihrimah Sultan (1922-2000) Amman’da vefat etti. Cenazesi İstanbul’a getirilerek dedesi Sultan Mehmed Reşad Han’ın Eyüp’teki türbesinin haziresine defnedildi.

40. Hamide Nezahat Sultan (1923-1998) Fransa’nın Bagnols-sur-Cèze kasabasında vefat etti. Orada defnedildi.

41. Zehra Hanzade Sultan (1923-1998) Paris’te vefat etti. Rumelihisarı’ndaki Aşiyan Mezarlığı’nda annesi Rukiye Sabiha Sultan’ın yanına defnedildi.

42. Bidar Sultan (1924-1924) 2 aylıkken vatandan çıktı. 5 ay sonra Budapeşte’de vefat etti. Orada Gül Baba Türbesi haziresine defnedildi.

43. Safvet Neslişah Sultan (1925-2014) İstanbul’da vefat etti. Karacaahmet Mezarlığı’nda annesi Fatma Meziyet Hanım’ın yanına defnedildi.

44. Necla Hibetullah Sultan (1926-2006) Madrid’de vefat etti. Rumelihisarı’ndaki Aşiyan Mezarlığı’nda annesi Rukiye Sabiha Sultan’ın yanına defnedildi.

45. Fevziye Sultan (1928-2014) Paris’te vefat etti. Paris’in banliyösü Thiais’de Val-de-Marne Mezarlığı’na defnedildi.

46. Mübeccel Bezmialem Sultan (1929-1993) İstanbul’da vefat etti. Zincirlikuyu Mezarlığı’na defnedildi.

47. Fatma Necla Sultan(1933-2010) Zürich’te vefat etti. Orada defnedildi.

48. Hürrem Sultan (1939-1999) Nice’te vefat etti. Orada defnedildi.

49. Iskra Sultan (1949-2009) Hamburg’da vefat etti. Orada defnedildi. 

 

Bu yazı, Türkiye Gazetesi'nin 18 Aralık 2014 tarihli nüshasında yayınlanmıştır.


 

Monday the 17th. Telif Hakkı © 2012 http://www.ibrahimpazan.com Her hakkı saklıdır.
Copyright 2012

©